Biyoçeşitliliğin izlenmesi, biyoçeşitlilikte
gerçekleşen değişikliklerin belirlenmesi, belirleyicilerin ilişkilendirilmesi
gibi pek çok alanda Yapay Zekanın nasıl katkıda bulunabileceğine ilişkin
tartışmalar yapılıyor. Bu tartışmalara ilişkin basın bültenini Türkçeye
çevirdik ve ilginiz için paylaşıyoruz. Basın bülteninin orijinal metnine ise
buradan ulaşabilirsiniz: https://sdg.iisd.org/news/experts-discuss-role-of-ai-in-supporting-biodiversity-conservation/
İyilik için Yapay Zeka (AI for Good), AI for
Good, Uluslararası Telekomünikasyon Birliği tarafından 40 BM kuruluşuyla
ortaklaşa organize edilen ve İsviçre Hükümeti ile birlikte toplanan
Sürdürülebilir Kalkınma Amaçlarını ilerletmek için yapay zeka çözümleri
hakkında çalışan bir platformdur.
İyilik için Yapay Zeka (AI for Good) adlı web
sitesinde yıl boyunca biyoçeşitliliğin farklı boyutlarda ele alınışını ve
farklı tartışmalarını takip edebileceğimiz yeni bir platform oluşturuldu. Ai
For Good websitesinde yayınlanacak olan gelecek toplantılara dair daha fazla
bilgiye buradan ulaşabilirsiniz: https://aiforgood.itu.int/
Hukuk, Doğa ve Toplum Vakfı - HUDOTO
Çeviren: Av. İpek Sezgin
Uzmanlar Biyoçeşitliliğin Korunmasını
Desteklemede Yapay Zekanın Rolünü Tartışıyor
Uluslararası Telekomünikasyon Birliği (ITU) ve ortakları, Yapay Zekanın (AI), etkili politika oluşturulmasını desteklemek için biyoçeşitlilik değişikliklerin belirlenmesi ve ilişkilendirilmesine yönelik resmi çerçeve ve kılavuzların uygulanmasına nasıl yardımcı olabileceğini incelemek için bir web semineri düzenledi.
Yapılan web semineriyle, Biyoçeşitlilik için
Yapay Zeka üzerine konu bazlı bir teknik konuşma dizisi olan “İyilik için Yapay
Zeka(AI For Good) Keşif Dizisi” başlamış
oldu.
Biyoçeşitlilik keşif dizisi için ilgili
bağlantı: https://aiforgood.itu.int/about-ai-for-good/discovery/
Birleşmiş Milletler Biyolojik Çeşitlilik
Sözleşmesi ile ortaklaşa düzenlenen dizi, dünyanın doğasını korumaya yardımcı
olmak için Yapay Zeka ve biyoçeşitlilik topluluklarını bir araya getirmeyi
amaçlıyor.
Semineri Humboldt Enstitüsü'nden María Cecilia
Londoño ve NatureServe'in Biyoçeşitlilik Göstergeleri Programı'ndan Mike Gill
yönetti.
CBD Genel Sekreter Vekili David Cooper ise,
keşif dizisinin biyoçeşitliliğin korunması ve sürdürülebilir kullanılmasının
doğru ve adil bir şekilde gerçekleştirilmesini desteklemek için yaratıcı
çözümleri motive etme hedefini memnuniyetle karşıladı.
Cooper, 2030 yılı için 23 eyleme geçirilebilir
hedef ve 2050 yılı için 4 amaç içeren yeni Küresel Biyoçeşitlilik Çerçevesine
dikkat çekti. Cooper, hükümetin ve toplumun tamamını içine alan bir yaklaşımla
hazırlanan bu çerçevenin uygulanabilmesi için ülkelerin çerçeveyi ulusal plan
ve hedeflerine dahil etmesi, finansal kaynaklarını bu yönde kullanması ve
kapasite oluşturması gerektiğini söyledi.
Gösterge merkezli ilerleme izlemesine olanak
sağlayan araçlara olan ihtiyacı belirleyen Cooper, Yapay Zekanın diğer
kullanımlarının yanı sıra türlerin tanımlanması, biyoçeşitlilik kaybına neden
olan dinamiklerin belirlenmesi ve ekosistem restorasyonu için uygun alanların
haritalanmasındaki mevcut uygulamalarına dikkat çekti. Temsili, yüksek kaliteli
veriler için çağrıda bulunarak, Yapay Zekanın yerel bilgilerin bir kenara
atılmasına yol açmamasını ve optimizasyon algoritmalarının yerli halklar ve
yerel topluluklar dahil olmak üzere tüm paydaşların ve hak sahiplerinin zarar
görmemesini sağlamak için insan zekasının gerekli olacağını belirtti.
McGill Üniversitesi'nden Andrew Gonzalez,
yapay zekanın ilerlemeyi izleyerek ve değişikliğe neden olan dinamiklerin
biyoçeşitlilik üzerindeki etkilerini ilişkilendirecek biyoçeşitlilik
değişikliklerinin saptanması ve ilişkilendirilmesi çerçevesi önerdi. Bu
çerçevenin ana hatlarını ise 5 adımda aşağıdaki şekilde çizdi.
• Nedensel modelleme;
• Gözlem; biyoçeşitlilik unsurlarını kaydetme
süreci;
• Tahmin; değişkenlerin istatistiksel
tahminlerine atıfta bulunarak yapılan tahmin;
• Değişimin saptanması ve
• İlişkilendirme; birden fazla nedensel
faktörde saptanan değişikliklerin tutarsızlığını, bu etkileri tahmini için
kullanılan nedensel modellere istatiksel bir güven aralığı atayarak
değerlendirme süreci.
Gonzalez, Çerçevenin biyoçeşitlilik bilimi ile
yapay zeka arasındaki köprüyü güçlendirebileceğini ve insan etkileri ile biyoçeşitlilik
kaybının azaltılması için gereken eylemlerin hızlı bir şekilde
değerlendirilmesini destekleyeceğini öne sürdü.
Gonzalez’in belirlediği zorluklar arasında:
• Veri adaletsizliği; Dünya yüzeyinin
%7’sinden daha azına odaklanan milyarlarca gözlem veri adaletsizliğine yol
açıyor
• Veri egemenliği;
• Göstergeler için erişilebilir iş akışları ve
• Daha iyi sonuçlar için işbirliği.
Gonzalez, Yapay Zekanın uygulanmasına
rehberlik edecek büyük ve küçük verileri birleştiren teorik veri bilimine
ihtiyaç duyulduğunun altını çizdi. Biyoçeşitlilik Gözlem Ağlarının, biyoçeşitlilik gözlemlerinden biyoçeşitlilik
değişikliğini saptamaya ve ilişkilendirmeye; senaryolar ve tahminler üretmeye;
politika, karar verme ve yerel yönetimi desteklemeye kadar ortak yapımları
gözlemlemedeki rolünü özetledi. Metin madenciliği yoluyla nedensel keşfin
ilerletilmesi, gözlemlemeye tam otomatik bir yaklaşım sağlamak, tür
etkileşimlerini öngörmek için sinir ağı yaklaşımlarını kullanmak, bitki
biyoçeşitliliğindeki büyük ölçekli düşüşleri tahmin etmek için makine
öğrenimini kullanmak ve farklı iklim değişikliği senaryoları altındaki ağaç
çeşitliliğini öngörmek için gradyan arttırma yönteminin kullanılması da dahil
olmak üzere Yapay Zekanın kullanımına örnekler verdi.
Soru-cevap oturumu sırasında katılımcılar
yapay zeka okuryazarlığı, veri ulaşılabilirliği ve insan ile analitik araçlar
ve yapılan çıkarımlar arasındaki kopukluk ile ilgili olanlar da dahil olmak
üzere Yapay Zekanın saptama ve ilişkilendirme sisteminde ilerlemesinin önündeki
engelleri tartıştı.
Biyoçeşitlilik değişikliği için araçlardan
yararlanma, denkler arası veri paylaşımı, makine öğrenimindeki nedensel çıkarım
çerçevelerini geleneksel ve teorik bilgilerle birleştirmek gibi konularda
kamu-özel sektör arasında ortaklıklara desteklerini ifade ettiler.
İyilik için Yapay Zeka(AI for Good), yapay
zeka yenilikçileri ve "sorun sahiplerinin" bir araya gelerek
Sürdürülebilir Kalkınma Amaçlarını ilerletmek için pratik Yapay Zeka
çözümlerinin belirlendiği dijital bir platformdur. AI for Good, Uluslararası
Telekomünikasyon Birliği tarafından 40 BM kuruluşuyla ortaklaşa organize edilir
ve İsviçre Hükümeti ile birlikte toplanır.

- 2023