Çeviren: Ada İlyada Utkucu

COP28 TOPLUMSAL CİNSİYETE DUYARLI ADİL DÖNÜŞÜMLER VE İKLİM EYLEMİ ORTAKLIĞI

Bizler, bakanlar ve hükümet yetkilileri olarak, Paris Anlaşması’nı^[1][2] uygularken, toplumsal cinsiyet eşitliğini sağlamak ve uyum, azaltım ve finansman çabalarımızın sürdürülebilir ve dönüşümsel etkilerini desteklemek için iklim eyleminde tüm kadınların ve kız çocuklarının liderliğini ve anlamlı katılımını, karar alma süreçlerini, kapasitelerini ve geçim kaynaklarını güçlendiren toplumsal cinsiyete duyarlı adil dönüşümler sağlama konusundaki kararlılığımızı beyan ediyoruz.

Küresel Durum Değerlendirmesinin bu yılında bu konuda kaydedilen ilerlemeyi temel alarak şunları ifade ediyoruz:

1. Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi^[3] Taraflarının önceki Konferanslarının ilgili sonuçlarını, Paris Anlaşması Taraflarının toplantısı ve Toplumsal Cinsiyete ilişkin geliştirilmiş Lima Çalışma Programı ve Toplumsal Cinsiyet Eylem Planını^[4] yeniden teyit ediyoruz.

2. Pekin Deklarasyonu ve Eylem Platformunu^[5] ve gözden geçirmelerinin sonuç belgelerini uygun olduğu ölçüde yeniden teyit ediyoruz.

3. Toplumsal cinsiyet eşitliğinin sağlanması ve tüm kadın ve kız çocuklarının güçlendirilmesine ilişkin beşinci hedef de dahil olmak üzere 2030 Sürdürülebilir Kalkınma Gündemini yeniden teyit ediyoruz.

4. Uluslararası Nüfus ve Kalkınma Konferansı ve Eylem Programı ve gözden geçirmelerinin sonuç belgeleri dahil olmak üzere ilgili Birleşmiş Milletler zirveleri ve konferanslarında toplumsal cinsiyet eşitliği ve tüm kadınların ve kız çocuklarının güçlendirilmesine yönelik taahhütleri uygun olduğu şekilde yeniden teyit ediyoruz.

5. Kadının Statüsü Komisyonu'nun 66. Oturumunun^[6] iklim değişikliği, enerji dönüşümleri, çevre ve afet riskini azaltma politika ve programları bağlamında toplumsal cinsiyet eşitliğinin sağlanması ve kadınların güçlendirilmesine ilişkin kabul edilen sonuçlarını uygun olduğu ölçüde memnuniyetle karşılıyoruz.

6. Kırılganlıkların ve iklim risklerinin, toplumsal cinsiyete dayalı olanlar gibi belirli eşitsizlikleri ele alan dikkatli bir şekilde tasarlanmış politikalar ve yasalar yoluyla azaltılabileceğini kabul eden Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli 6. Değerlendirme Raporu’nun Sentez Raporu'nu^[7][8]memnuniyetle karşılıyoruz.

Kadınların ve Kız Çocuklarının Tam, Eşit ve Anlamlı Katılımı ve Liderliği

7. Temiz enerji dönüşümü de dahil olmak üzere iklim eylemi için karar alma, yönetişim ve finansman konularında tüm kadınların ve kız çocuklarının önemli katkılarını ve rollerini kabul ediyoruz.

8. Yerli kadınlar ve kız çocukları, kırsal kesimdeki kadınlar ve kız çocukları ve engelli kadınlar ve kız çocukları gibi kesişen eşitsizliklerle karşı karşıya olan kadınlar ve kız çocukları da dahil olmak üzere toplumsal cinsiyet eşitliğinin ve kadınların güçlendirilmesinin sağlanmasının Paris Anlaşmasının uygulanmasını hızlandıracağını vurguluyoruz.

Toplumsal Cinsiyet Eşitliği ve Adil Dönüşümler Bağlantısı

9. İklim değişikliğinin tüm kadınlar ve kız çocukları üzerindeki orantısız etkilerini, adil dönüşümler bağlamında insana yakışır işlere erişim ve bu işlerin yaratılmasıyla ilgili olanlar ve bu etkilerin eşitsizlikleri şiddetlendirmesiyle ilgili olanlar da dahil olmak üzere kabul ediyoruz.

10. Kadınların yasal olarak tanınan ve uygulanabilir güvenli arazi haklarına sahip oldukları durumlarda, arazileri ve kaynakları daha iyi kullanabileceklerini ve bunlardan yararlanabileceklerini ve güçlü iklim adaptasyonu ve azaltım faydaları ile sürdürülebilir tarım ve arazi restorasyon çabalarına anlamlı bir şekilde katılabileceklerini vurguluyoruz.

11. Tarım, balıkçılık, turizm, bakım ekonomisi ve hazır giyim endüstrisi dahil ancak bunlarla sınırlı olmamak üzere kadınların sıklıkla istihdam edildiği iklimle bağlantılı sektörleri dikkate alın ve bu sektörlerde ve temiz enerji gibi diğer sektörlerde kaynaklara, hizmetlere, eğitime ve iklim açısından akıllı uygulamalara erişimin hem kadınların ekonomik güvenliği hem de insana yakışır işlere, sürdürülebilir, iklime uyumlu geçim kaynaklarına ve etkili iklim eylemlerine adil ve kapsayıcı dönüşümler için kritik önem taşıdığını kabul ediyoruz.

12. İklim değişikliğinin mevcut eşitsizliklerin yanı sıra toplumsal cinsiyete dayalı şiddeti ve eğitim, gıda, temiz su ve sanitasyon^[9], cinsel sağlık ve üreme sağlığı dahil sağlık hizmetleri, eğitim, acil durum müdahalesi ve sağlıklı bir çevre dahil ancak bunlarla sınırlı olmamak üzere insana yakışır işlere erişimi destekleyen kritik hizmetlere erişimin önündeki engelleri daha da kötüleştirdiğine dair endişelerini ifade ediyor ve toplumsal cinsiyete duyarlı sosyal koruma sistemlerine erişimin güçlendirilmesi ve genişletilmesi ihtiyacını vurguluyoruz.

"Toplumsal Cinsiyete Duyarlı Adil" Bir Dönüşümün İlerletilmesi

13. İklim değişikliğiyle mücadele için acil eyleme geçilmesi gerektiğinin bilincinde olarak, toplumsal cinsiyet eşitliğini geliştiren adil ve kapsayıcı dönüşümleri desteklemek için işbirliği içinde çalışmayı ve Lima Toplumsal Cinsiyet Çalışma Programı ve Toplumsal Cinsiyet Eylem Planının hedeflerini desteklemeyi taahhüt ediyoruz. Bu amaçla aşağıdaki hususlara yönelik çabalarımızı güçlendireceğiz.

- Tüm kadınların ve kız çocuklarının tam, eşit ve anlamlı katılımını ve liderliğini sağlayan iklim eyleminde toplumsal cinsiyete duyarlı yatırımları teşvik etmek için sosyal diyalog ve karar vericilerle, erkeklerle ve erkek çocuklarla birlikte çalışmak da dahil olmak üzere adil dönüşüm çabalarına kadınların ve kız çocuklarının insan haklarını tam olarak dahil edilmelidir.

- İnsan haklarının korunması, saygı gösterilmesi ve teşvik edilmesi, ekonomik güçlendirme, insana yakışır iş ve eğitime erişim, sürdürülebilir geçim kaynakları ve geçim kaynakları dönüşümlerini kolaylaştıran toplumsal cinsiyete duyarlı ve engellileri de kapsayan sosyal koruma sistemleri amacıyla iklim değişikliğinin olumsuz etkilerine karşı dayanıklılığı güçlendirmek için ulusal, bölgesel ve uluslararası araçlarla uyumlu olarak azaltım ve uyum konusunda toplumsal cinsiyete duyarlı stratejileri teşvik edilmelidir.

- Uygun olduğu şekilde, toplumsal cinsiyete duyarlı bütçeleme, politika ve planlama uygulamak ve mevzuat ve politika geliştirmek, ayrıca kayıt dışı sektörler de dahil olmak üzere beceri eğitimini ve iş piyasalarında eşit fırsatları teşvik edilmeli, iklim değişikliğinden en çok etkilenen bölgelerdeki kadınların ve kız çocuklarının finansmana erişimini artırmaya devam etmek ve toplumsal cinsiyete duyarlı, kapsayıcı, yerel olarak yönetilen iklim eylemini teşvik etmek ve iklim finansmanı, etki ölçümü ve anaakımlaştırmanın toplumsal cinsiyetle ilgili yönlerinin izlenmesini ve raporlanmasını iyileştirmek amacıyla finansman kaynakları ve fırsatları belirlenmelidir.

- Adil bir dönüşüm bağlamında toplumsal cinsiyete duyarlı planlama ve bütçeleme konusundaki deneyimleri ve en iyi uygulamaları paylaşımlar sağlanmalı ve ilgili ulusal bağlamlarda toplumsal cinsiyete duyarlı adil dönüşümler konusunda çalışmalar yürütülmelidir.

- Paris Anlaşması ile uyumlu bir ekonomiye dönüşümde toplumsal cinsiyet eşitliğini değerlendirmek için cinsiyet, engellilik ve yaşa göre ayrıştırılmış veriler ve standart göstergeler de dahil olmak üzere kanıta dayalı metodolojilerin geliştirilmesi teşvik edilmeli ve desteklenmelidir.

- Toplumsal cinsiyete duyarlı sosyal korumaya erişimin genişletilmesi ve dönüşüm sürecinde yoksulluğun ortadan kaldırılmasına yönelik çabaların desteklenmesi de dahil olmak üzere, Paris Anlaşması'na uyumlu bir ekonomiye dönüşümün olası olumsuz sonuçlarını bertaraf etmek ve bundan fayda sağlamak için sektörler arasında ve kadın örgütleriyle ortaklaşa çaba ve işbirliği sürdürülmelidir.

- Hane içinde sorumlulukların kadınlar ve erkekler arasında eşit paylaşımını teşvik etmek de dahil olmak üzere ücretsiz bakım ve ev işlerini azaltmaya, yeniden dağıtmaya ve bunlara değer vermeye yönelik tedbirler teşvik edilmelidir.

- İki Yıllık Şeffaflık Raporlarında^[10] toplumsal cinsiyet eşitliği konusundaki ilerlemenin uygun şekilde yansıtılması için azami çaba gösterilmelidir.

Bu taahhütlerin uygulanması hakkında rapor vermek üzere 31. BM İklim Değişikliği Konferansı'nda bir diyalog için yeniden bir araya gelecektir.

İmzalayanlar:

Arnavutluk

Andorra

Antigua ve Barbuda

Ermenistan

Avusturya

Avustralya

Azerbaycan

Bangladeş

Belçika

Burkina Faso

Kanada

Şili

Çin

Çad

Kolombiya

Komorlar

Kosta Rika

Fildişi Sahili

Kıbrıs

Danimarka

Demokratik Kongo Cumhuriyeti

Dominik Cumhuriyeti

Finlandiya

Fiji

Fransa

Almanya

Guatemala

Macaristan

İrlanda

İsrail

Ürdün

Kiribati

Kırgızistan

Letonya

Lübnan

Lesotho

Mali

Meksika

Mikronezya

Moldova

Monako

Moğolistan

Fas

Hollanda

Nikaragua

Nijerya

Norveç

Pakistan

Palau

Paraguay

Peru

Polonya

Portekiz

Ruanda

Sırbistan

Seyşeller

Sierra Leone

Slovenya

Sri Lanka

İspanya

İsveç

Tuvalu

Birleşik Arap Emirlikleri

Ukrayna

Birleşik Krallık

Amerika Birleşik Devletleri

Uruguay

Venezuela