Katkı Çağrısı: Adil Dönüşüm ve İnsan Hakları
Çeviren: Mesut BİLİCİTÜRK
BM İnsan Hakları Yüksek Komiserliği tarafından hazırlanan “Adil Dönüşüm ve İnsan Hakları” başlıklı katkı çağrısını Türkçeye çevirdik. Bu katkı çağrısı BM Genel Sekreteri tarafından BM İnsan Hakları Konseyinin 60. oturumunda sunulacak sentez raporuna destek olmak amacıyla hazırlandı. Paydaş ve uzmanlar, bu süreçte karşılaşılan fırsat, en iyi uygulama, çözüm, zorluk ve engeller hakkında görüşlerini sunarak rapora katkı sağlayabilecekler.
Arka plan
Adil dönüşüm ve insan hakları arasındaki bağlantının altını çizen BM İnsan Hakları Konseyi, çeşitli hususların yanı sıra eşitlik, iklim adaleti, sosyal adalet, kapsayıcılık ve adil dönüşüm süreçlerine öncelik verilmesinin uyum ve iddialı azaltım eylemleri ile iklime dirençli kalkınmayı mümkün kılabileceğini kabul etmektedir. Konsey, sosyal güvenlik sistemlerinin adil dönüşümü desteklemeye yardımcı olabileceğini bir kez daha vurgulayarak, yatırım akışlarının ve ilgili mali desteğin artırılması dâhil olmak üzere, Paris Anlaşmasındaki hedeflere ulaşmaya yönelik adil dönüşüm yollarını mümkün kılan bir unsur olarak uluslararası iş birliğinin önemini bir kez daha teyit etmiştir.
Konsey ayrıca Devletleri, yüksek karbon ekonomisinden düşük karbon ekonomisine adil dönüşüm yollarının izlenmesi süreci dâhil olmak üzere, gelişmekte olan ülkelere yardımcı olmak amacıyla iklim finansmanı konusunda iddialı yeni bir kolektif sayısallaştırılmış hedef benimsemeye çağırmaktadır. Konsey, devletleri, ulusal olarak tanımlanmış kalkınma önceliklerine uygun olarak, adil dönüşümü kolaylaştıran politikalar geliştirip etkin bir şekilde uygulamaya, yüksek karbonlu ekonomilerden düşük karbonlu ekonomilere geçiş yollarının adil, eşitlikçi, kapsayıcı ve sürdürülebilir olmasını sağlamaya, kimseyi geride bırakmamaya, insana yakışır ve kaliteli iş imkanları yaratmaya, sosyal güvenliği arttırmaya, işsizlik sorununu ele almaya, eşitsizlikleri ve yoksulluğu azaltmaya, ulusal koşullarla uyumlu olmaya ve herkesin insan haklarını gözetmeye, özellikle de işçiler, krizden etkilenen topluluklar ve kırılgan durumdaki kişiler dahil olmak üzere iklim değişikliğinden ve buna karşı alınan tedbirlerden en çok etkilenenleri desteklemeye davet etmektedir. Konsey ayrıca Devletleri, adil dönüşüm tedbirlerinin uygulanmasının olumlu ve olumsuz etkilerinin insan hakları bağlamında değerlendirilmesi ve analiz edilmesini içeren daha fazla ulusal vaka çalışması hazırlamaları konusunda teşvik etmektedir.
BM Genel Sekreteri’nin Adil Dönüşüm ve İnsan Hakları Sentez Raporu için Katkı Çağrısı
İnsan Hakları Konseyinin 10 Temmuz 2023 tarihli ve 56/8 sayılı “İnsan Hakları ve İklim Değişikliği” başlıklı kararında (A/HRC/RES/56/8), Konsey genel sekreterden, adil dönüşüm ve tüm insanlar için insan haklarının tam olarak hayata geçirilmesi ile ilgili fırsat, en iyi uygulama, uygulanabilir çözüm, zorluk ve engeller hakkında bir sentez raporu hazırlamak ve İnsan Hakları Konseyinin 60. oturumuna sunmak üzere üye devletler ve diğer ilgili paydaşlara danışmasını talep etmiştir.
Analitik çalışmayı bilgilendirmek üzere İnsan Hakları Yüksek Komiserliği (BMİHYK) üye devlet, STK, BM kuruluşları, hükümetlerarası kuruluşlar ile akademik kurumlara ve ulusal insan hakları kurumlarına bir bilgi notu ve soru formu göndererek onları bu soru formunu yanıtlayarak katkı sağlamaya davet etmiştir. Gönderilen katkılar daha sonra BMİHYK internet sayfasında erişime açılacaktır.
Aşağıdaki görsele tıklayarak katkı çağrısına ve soru formuna erişebilirsiniz.
- 2023